Also available in English

door Ton Roks:

De gaafste Mustang van allemaal is de Shelby GT500 Eleanor, die spectaculair optrad in "Gone in Sixty Seconds". Veel Amerikanen raakten net zo verliefd op het apparaat als Nicolas Cage in de film en lieten een Mustang ombouwen tot Eleanor. Nu is er ook een in Nederland.

HET IS BEGONNEN met de poster. Die hing een paar jaar aan de muur bij grafisch ontwerper Frans in zijn huis in Noord-Holland. Een filmposter van Gone in Sixty Seconds, met Eleanor pront in beeld en niet Angelina Jolie, een terechte keuze. Frans had helemaal niks met Mustangs, maar in die jaren dat de filmposter in zijn huis hing, groeide een niet te negeren bezitsdrang ten opzichte van deze all-American musclecar. En ook zijn vrouw Yvonne warmde gelukkig op voor Eleanor.

ONDERSCHAT NIMMER de beelden die in je jeugd indruk op je maakten, want ze kunnen zich in je onderbewuste nestelen en zich tot een drijfveer ontwikkelen. Zo lijkt het althans bij Frans gegaan te zijn. Dat zit zo: de eerste versie van Gone in Sixty Seconds werd in 1973 gemaakt, en die heeft Frans een paar keer gezien. En ook daarin speelde een Mustang een belangrijke rol, een Mach 1. Die film was toen gemaakt door ene Toby Hálicki, die niet alleen het script schreef, maar de film ook regisseerde en er zelf een hoofdrol in speelde. De man nam ook de stunts voor zijn rekening. Het ging over een bende autodieven die 48 voertuigen voor een 'klant' moesten stelen en ze allemaal namen hadden gegeven, dit om eventuele luistervinken niet op een spoor te brengen. De Mustang die op de kidnaplijst stond, had de naam Eleanor. De film eindigt met een van de langste en spectaculairste achtervolgingen ooit verfilmd, waarbij Eleanor een sprong van tientallen meters maakt. In totaal moest er zeven maanden gedraaid worden om alleen al dat deel van de rolprent goed op het celluloid te krijgen en er schijnen 93 auto's bij tot schroot te zijn gereden. Een mooie score voor een regisseur/acteur die zijn werkzame leven begon als autosloper. Ondanks het feit dat er redelijk wat fouten in de chronologie zaten - net als bij Bullit - en ondanks de initieel slechte kritieken, was de film een succes. Hij is inmiddels opnieuw op DVD uitgebracht.

HET IS OVERIGENS niet goed afgelopen met Toby. Toen hij een vervolg ging maken, Gone in Sixty Seconds II - The Slicer, had hij daarin een scène gepland waarin een watertoren omviel. Om te bereiken dat dit op het juiste moment gebeurde, was een van de stalen poten doorgezaagd waarop de watertank stond. Helaas stortte het gevaarte veel eerder in dan was gepland en viel precies op... Toby Halicki. Een vervolg is er uiteindelijk toch gekomen, althans een remake, onder regie van Jerry Bruckheimer (ook verantwoordelijk voor Top Gun) en met Nicolas Cage, Angelina Jolie en natuurlijk een Mustang in de hoofdrol. Dit keer geen Mach 1, maar een oudere Shelby GT500 (1967). Speciaal voor deze film ontwikkelde het bedrijf Cinema Vehicle Services een bodykit die de auto genoeg attitude gaf om hem wat betreft begeerlijkheid met kop en schouders boven de Porsches, Ferrari's en Lamborghini's uit te laten steken. Deze 'opgestoerde' Eleanor maakte zo veel enthousiasme los dat hij in de VS inmiddels al vele malen is nagebouwd. Dikwijls niet op basis van een originele GT500 (dat zou een doodzonde zijn, want dat is een collector's item), maar met een gewone Mustang als donor. Een Mustang-dealer in Texas heeft er zelfs een business van gemaakt. Hij heeft de mallen van Cinema Vehicle Services overgenomen en maakt de bodykit in serie. Na de zegen van Carroll Shelby te hebben ontvangen is de dealer zelfs (in samenwerking met Cobra-bouwer Unique Performance) een serie van 400 kant-en-klare Eleanors gaan produceren.

FRANS ZAT als een van de eersten in de bioscoop toen de nieuwe Gone in Sixty Seconds uitkwam en na jaren tegen de poster te hebben aangekeken, hakte hij de knoop door. Hij is een autoliefhebber (reed Porsche 928, Nissan 200SX en Mitsubishi 3000 GT VR4) en besloot alles opzij te zetten voor een eigen Eleanor. "Ik verkocht mijn Mitsubishi, ging voortaan op de fiets naar mijn werk en zocht uren op het internet. In november vorig jaar vond ik een geschikt exemplaar op Ebay. Daar had ik vertrouwen in. De eigenaar had zelfs een website waarop je kon zien hoe de auto in zijn opdracht was gebouwd. Na een half uur naar de honderd foto's te hebbèn getuurd die op het net stonden, was ik overtuigd. Die moest ik hebben.
Ik drukte meteen op de knop Buy Now. Naar later bleek geen moment te vroeg, want er waren al vergaande onderhandelingen met iemand in New York. De auto heeft in totaal slechts elf uur op Ebay gestaan." Op 14 februari van dit jaar werd de Mustang in een zeecontainer bij Frans thuis afgeleverd. De verzegeling werd verbroken en daar stond ze dan, in volle glorie: Eleanor. "Geen krasje te bekennen, een beetje stoffig, maar nog mooier dan in de film", aldus Frans. Op 12 april werd de GT500 door de RDW goedgekeurd en daarmee was de eerste Eleanor in Nederland straatlegaal.

TIJD VOOR EEN RIT met het beest, dat er machtig imponerend uitziet door de bult op de motorkap, waaronder een Holley-carburateur is ondergebracht die zo groot is als een campinggasfornuis. Aan het krijgshaftige uiterlijk wordt ook veel bijgedragen door de nieuwe voorbumper, met een kanjer van een extra grille erin en twee moderne, kleine lichtlenzen. Het visuele geweld wordt versterkt door de twee extra lampen in de neus, de spatbordverbreders, de sidepipes en de spoiler op het achterdek, allemaal elementen van de Eleanor bodykit. Onder de kap ligt niet de 428 V8 die origineel bij de GT500 hoorde, maar een 351 Cleveland, waarmee de 355 pk die de GT500 oorspronkelijk leverde moeiteloos overtroffen wordt. Momenteel zou er 500 pk uit het blok komen, maar Frans wil lachgas injectie monteren, zodat hij incidenteel een krachtsexplosie van 800 pk kan oproepen. "In de film heeft Eleanor ook lachgas, maar niet echt. Er wordt alleen maar gedaan alsof. De auto heeft wel een drukknop op de versnellingspook met de tekst Go, baby, go om de lachgasinjectie te activeren. Die knop heb ik al liggen, de rest is in aantocht. Bij de filmauto waren ook de sidepipes niet echt, bij mijn Eleanor zijn ze dat wel." Het geluid dat eruit komt mag er wezen. Niks warm en donkerbruin, maar hard en agressief, als een NASCAR. Je nekharen springen spontaan in de houding, erg mooi dus. Hoewel het bij lange ritten wellicht wat vermoeiend zou kunnen zijn, tenzij je erg van het geluid van afweergeschut houdt.

DE VORIGE EIGENAAR gebruikte zijn Eleanor voor drag-evenementen. Dat merk je meteen al aan de koppeling, de zwaarste die ik ooit gevoeld heb sinds de Lamborghini LM002. Extra lastige bijkomstigheid is dat hij pas helemaal bovenin aangrijpt, waardoor je bijna met je hak van de bodem moet komen bij het wegrijden. Dat doseert lastig, zodat ik een paar kilometer nodig heb voordat er van enige vorm van vloeiend rijden sprake is. Het interieur is redelijk standaard Mustang, met wat toevoegingen. Zoals een enorme toerenteller die met een slangklem op de stuurkolom is bevestigd en twee rode knoppen op de middenconsole: een om de (nog te monteren) lachgasinjectie uit de slaapstand te wekken en een om een extra benzinepomp te activeren. Die is namelijk keihard nodig om het maximale uit het lachgas te halen. De besturing is licht en uitgesproken vaag rond de middenstand. Dat is niet typisch Mustang, maar wel typisch voor een Amerikaanse klassieker met kogelkringbesturing. "Dat ga ik nog veranderen", licht Frans toe. "Er is van alles voor Mustangs te koop en daar hoort ook tandheugelbesturing bij. Daarmee stuurt hij niet alleen veel fijner, maar wordt hij ook een stuk directer. Hij gaat dan van vier omwentelingen tussen de uiterste uitslagen naar drie."

ONDANKS HET FEIT dat de motor enorm veel inhoud heeft (ongeveer 5,8 liter), is hij een beetje cammy, dat wil zeggen: hij moet een bepaald aantal toeren hebben om echt vette power te leveren. Zit je daaronder, dan rochelt en sputtert hij wat en duurt het even voor er echt gang in komt. Maar dan gaat hij ook als een speer. Ik wil Frans' oogappel geen pijn doen, dus liever geen bum-outs en dergelijke, maar het gas mag er wel volop als de machine eenmaal rolt. Het afweergeschut neemt dan dramatisch in volume en frequentie toe en de Mustang brult ervan door, met de intimiderende onstuitbaarheid van een supertanker. Door de fikse motorkap met de bult erop en de enorme met gaas gevulde muil daar voorin, heeft hij iets van een voorwereldlijk monster dat de aanval inzet. Eleanor voelt niet supersnel aan, een gevoel dat ik herken van bijvoorbeeld een Viper. Dat komt doordat de trekkracht over een heel groot deel van het toerenbereik aanwezig is, zonder een sensationele piek. Daardoor voel je geen kanonschot in je rug, maar wel de constante, aandringende duw van een denkbeeldige reuzenhand. Hoe snel je daarmee gaat, zie je vooral aan het tempo waarmee de Mustang langzamer verkeer naar zich toetrekt, van waaruit overigens meer dan geregeld opgestoken duimen naar buiten komen. Die schop in de rug gaat er overigens wel komen, straks, als er lachgas in zit. Dan hoeft Frans maar de rode Go, baby, go-knop boven de pook in te drukken om met 300 pk stuwkracht extra gelanceerd te worden.

OP DIT MOMENT is de transmissie nog tamelijk kort uitgelegd: bij 70 miles per hour (115 kmph) geeft de toerenteller 2900 aan. Bij een motor met dit vermogen kan dat nog wel een stukje omlaag. Dat is Frans ook van plan; in plaats van een dragoverbrenging wil hij naar race. Remmen doet Eleanor behoorlijk goed voor een auto uit de jaren '60. Als je daar nog wat verbetering in zou willen, dan is dat redelijk goed te bereiken. Er wordt nog behoorlijk veel autosport bedreven met Mustangs en er is van alles voor te koop. De remmen vragen overigens ook aardig wat spierkracht, maar dat is normaal voor een potente Amerikaan uit die tijd: op de hyperlichte besturing na voelt alles aan als een truck. Wat 'betreft weggedrag is het geen auto waarmee je voor verrassingen wilt komen te staan. Zo lang je de lijn de bocht in en uit kunt zien, kun je redelijk wat snelheid mee een hoek in nemen, waarbij je het gewicht in de neus goed voelt. Maar het zet niet door. Instinctief weet je dat, als dit beest eenmaal onverwacht in onder of overstuur komt, je in een oogwenk door al je reddingsopties heen bent. Daardoor heb je nog meer respect voor de lui die het stuntwerk in Gone in Sixty Seconds leverden. Helden zijn dat. Vering en demping staan momenteel nog relatief veel beweging van het koetswerk toe. Ook dat wil Frans nog verbeteren, wat ongetwijfeld tot een beter gevoel van controle zal leiden.

HIJ HEEFT NOG MEER plannen: een dashboard en deurpanelen van geborsteld aluminium en wielen van een Ford GT40, met knock-off spinners graag. "Die wielen, dat weet ik nog niet helemaal zeker, want de huidige Centerlines vind ik ook mooi", zegt hij, een mening die ik volledig deel. Frans maakt gebruik van de diensten van Katella Classics (van Peter Onken, een man met ervaring in het dragracen) in Beverwijk om Eleanor tot in de laatste puntjes perfect te maken.
Frans is van plan Eleanor niet in alle opzichten helemaal voor zichzelf te houden. Hij wil de schone meenemen naar shows en zo. Wie haar met eigen ogen van dichtbij wil zien, notere alvast 3 en 4 september (2005!) in zijn agenda. Dan komt de eerste Nederlandse Shelby GT500 Eleanor naar paleis Het Loo in Apeldoorn, als een van de sterren van Autovisies jubileumexpositie.